طبقه بندی اختلالهای زبانی

 

اختلالهای زبانی را می توان بر طبق معیارهای متعددی طبقه بندی نمود . یکی از طبقه بندی ها مربوط است به انجمن ASHA که در تابلو شماره 1-5 به این شرح آمده است : فونولوژی ( آوا شناسی ) ، مورفولوژی ( شناخت شکل کلمه ) ، نحو ( ترکیب کلمات و ساختمان جملات )، معنا شناسی ( معنای کلمات و جملات)و کاربرد شناسی ( یا کاربرد اجتماعی زبان ).
 

اگر اشکالی در هر کی از این ابعاد زبان به وجود آید محققا با اشکالاتی در یک یا چند زمینه دیگر نیز همراه خواهد بود . اما به رحال ، کودکانی که مبتلا به اختلالهای زبانی هستند، بیشتر در یک بعد زبان دارای مشکل حاد می باشند . برنامه دیگری که در طبقه بندی اختلالهای زبان وجود دارد ،مقایسه ای است که در رابطه با رشد و توالی تکلم نرمال صورت میگیرد لئونارد ( 1986) در این مدل نظر بر این است که کودک مبتلا به اختلال ممکن است در جریان رشد خود همان مراحل کودکان نرمال را می پیماید اما مهارتها را قدری دیرتر می آموزد به عبارت دیگر برخی از کودکان که در رشد زبان تاخیر دارند، می توانند همه عقب ماندگیهای خود را جبران کرده و خود را به پای کودکان عادی برسانند، اما این کار را با تاخیر وکندی انجام می دهند. با وجود این میزان پیشرفت برخی دیگر بسیار پایین تر از کودکان نرمال است.گروهی دیگر نیز وجود دارند، که اگر چه در رشد زبان کند هستند، اما در رابطه با سرعتی که می توانند برخی از خصوصیات زبان را کسب کنند تفاوتهای زیادی از خود نشان می دهند. توجه داشته باشید که بطور کلی اگر چه روند رشد در هر دو گروه خیلی شبیه است ، اما رشد کودک مبتلا به اختلالهای زبانی کندتر است. مطالعه دقیق جدول بهر حال نشان می دهد که کودکان در زمینه یادگیری برخی از قسمتهای زبان تفاوتهای زیادی از خود نشان می دهند. مثلا کودک نرمال زمانی موفق به استعمال پسوند “ing” است که تعداد کلماتی را که در جملات به کار می برد بطور متوسط 2 کلمه باشد ، در حالی که کودک مبتلا به اختلالهای زبان در مواقعی که میانگین کلمات در جملاتش به دوکلمه می رسد ، قادر به استفاده از پسوند “ing” نیست .
 

سومین طریق برای طبقه بندی اختلالهای زبان برعلل فرضی یا شرطی خاصی مبتنی است . لئونارد ( 1986) معتقد است که در ظرف 20 سال گذشته در کوششهایی برای تشریح خصوصیات زبانی کودکان مبتلا به عقب ماندگی ذهنی ، اوتیسم ، نقایص شنوایی و غیره به عمل آمده ، شرایط متفاوت دیگری به وجود آمده است .این طبقه بندی از آن جا که مسائل زبانی کودکان مبتلا به معلولیتهای مختلف ، اغلب متفاوت است و حتی مشکلاتی که در یک حوزه معین وجود دارد ، به میزان زیاد با حوزه دیگر فرق دارد ، به نتایج بسیار خوبی نینجامیده است . ( جوادیان ،مجتبی – 1372- ص 354-353)
 

تعاریف انجمن گفتار – زبان- و شنوایی آمریکا

 

اختلالهای ارتباطی

 

الف . اختلال گفتاری به خاطر نقصی که در صداها وتلفظ صداهایی که در گفتار و یا جریان سخن گفتن نقش دارند، به وجود می آیند . این نقایص در انتقال و کاربرد سیستم نشانه های زبانی مشاهده می شوند.
 

 

  1. اختلال صوتی: حالتی است که بر اثر عدم تولید و یا تولید غیر طبیعی در کیفیت صدا ، درجه ، بلندی ، انعکاس و مدت صدا به وجود می آید .

 

  1. اختلال در تولید : حالتی است که بر اثر تولید غیر طبیعی صداهای گفتاری به وجود می آید.

 

  1. اختلال در روانی کلام : حالتی است که به علت جریان غیر طبیعی کلام حاصل می شود. وخصوصیات ویژه آن این است که در درجه ومیزان آن نقصی پدید می آید بطوری که ممکن است با رفتارهای کوششی نیز همراه باشد.

ب. اختلال زبانی نقصی است که معلول رشد ناقص یا منحرفی است که در میزان درک واستعمال مطالب گفتنی ونوشتنی و یا سایر سیستم های علامتی پدیدار می شود . این اختلالها ممکن است شامل (1) فرم زبان ( نظیر سیستمهای آوا شناسی ، واژه شناسی ونحو )، (2) محتوای زبان ( نظیر سیستم معناشناسی ) و (3) عملکرد زبان ( نظیر سیستم کاربرد شناسی )در هر نوع ترکیبی به چشم بخورد .
1- فر م زبان

 

الف . آواشناسی یعنی سیستم صوتی در زبان و قوانین و قواعدی که بر ترکیب اصوات حاکم است.
 

ب. واژه شناسی یعنی سیستم قوانینی که در ساختمان کلمات و ساختار اشکال کلمات براساس عناصر اصلی در معانی وجود دارد .
 

ج- ترکیب و نحو آن قسمت از قواعد زبان است که بر ترکیب و ترتیب کلماتی که جملات را می سازند، و ارتباطاتی که در میان عناصر تشکیل دهنده یک جمله وجود دارد ، بحث می کند.
 

2- محتوای زبان

 

الف . معنا شناسی : یعنی سیستم روانی زبان است که محتوای یک لفظ ، یا مقصود و یا معنای کلمات و جملات را شکل می دهد .
 

3- عملکرد زبان

 

الف . کاربرد شناسی. سیستمی است اجتماعی زبانی که استعمال زبان را در ارتباطات مختلف اعم از حرکتی ، یا اصواتی و یا زبانی شکل می دهد .