نظریات مربوط به بازی :

 

نظریه های بازی را در 6 طبقه جای داده اند:

 

1ـ نظریه انرژی مازاد (اضافی)

 

2ـ نظریه تنش زدایی

 

3ـ نظریه پیش تمرین

 

4ـ نظریه تجدید و تکامل

 

5ـ نظریه تخلیه ای

 

6ـ نظریه بیان خود

 

نظریه انرژی اضافی یا مازاد

 

شیلر فیلسوف و شاعر آلمانی بازی را مصرف بدون هدف نیروی اضافی می داند و به نعره کشیدن شیر و آواز پرندگان اشاره می کند بدون هدف خاصی به نوعی ارضا دست می یابند در نظریه انرژی اضافی می توان وجود نیرو و انروژی لازم را شرط مهم برای انجام هر نوع بازی دانست. اما در بر خی بازی ها نظیر پازل کودک به انجام تلاش و فعالیت های چشم گیر و صرف انرژی زیاد نیاز ندارد و حتی هنگام بیماری نیز می تواند از آنها لذت ببرد استفاده از ملاک انرژی برای تبیین بازی به جای جنبه ی مثبت دارای جنبه ی منفی است زیرا وقتی کودک کم سن و سال برخی اشتغالات را پیدا می کند که برای ارضای نیازهای فعلی اش مناسب است .

 

نظریه پیش تمرین

 

تفسیری که کارل گروس از بازی کرد او از مشاهده کودکان کم سن به هنگام بازی به این نتیجه رسید که فعالیت های آزادانه کودکان که بدون وسایل خاصی انجام می گیرد آنان را برای زندگی در آینده آماده می سازد. به عقیده ی وی بازی یک سلسله پیش تمرین عمومی است اما نظریه پیش تمرین نیز مانند نظریه انرژِی مازاد برای تبیین  بازی کافی به نظر نمی رسد زیرا تمام فعالیت هایی که کودک انجام می دهد دارای هدف مشخصی نیست مانند بازی کودک با سرسره می تواند چه هدفی در آینده داشته باشد؟ یا وقتی کودک به دهان صدای موتور و حرکت اتومبیل را در آورد ویا در حیاط می دود چه هدفی می تواند داشته باشد.

 

نظریه تنش زدایی : تدوین این نظریه به لازاروس نسبت داده شده است ولی بعداً روان شناسی آمریکایی آن را با زیر بنایی جسمانی تدوین نمود طرفداران نظریه معتقدند که بازی به هنگامی که فرد خسته است صورت می گیرد تا استراحت و تجدید قوا در او حاصل شود برای نظریه نیز انتقادی وارد شده است مور می نویسد نظریه رفع خستگی کامل نیست و نمی تواند  بازی را به درستی تبیین نماید زیرا ویژگی بازی با خصوصیات کار تفاوت دارد و این در نظریه رفع خستگی مورد توجه قرار نگرفته است .

 

 

 

 

 

نظریه تکرار فعالیت های اجدادی :

 

استانلی هال می نویسد: کودکان ویژگی های بازی را به ارث می برند طفل در دوران رشد تمام مراحلی را که نوع انسان در طول تاریخ تکامل خود پیمود است طی می کند. به نظر هال کودکان از این جهت به بازی می پردازند که محتواها و صحنه هایی را که اجدادشان تولید کرده بودند و زندگی آنان ایجاب می کرده است تجدید کنند. نظریه تکرار فعالیت های اجدادی طبق تحقیقات  لهمان و ویتی مردود شناخته شده است زیرا در زمان استانلی هال با تیر و کمان به طریق سرخپوستان بازی می کردند ولی امروزه با موشک و اتومبیل و هواپیمای کوکی و انواع وسایل کامپیوتری بازی می کنند.

 

نظریه دهلیز فعالیت های غریزی

 

این نظریه را « کار» بیان کرده است و طبق آن بازی چون دهلیز که غرایز از آن سر بیرون می آورند .

 

نظریه جبران: وی نی و رابینسون از نظریه جبران طرفداری می کنند و اهمیت زیادی برای بازی های رمزی قایل بودند . جبران مکانیزم دفاعی روانی مهمی است که به قول آدلر فرد برای از بین بردن حقارت و ناکامی های خود و ظاهر ساختن نوعی برتری به آن دست می زند. بدیهی است که تنها قسمتی از بازی های رمزی را می توان با این نظریه تبیین کرد که کودکان از طریق بازی می کوشند محرومیت و ضعف و حقارت های خود را جبران کنند.

 

دیدگاه اسلام و سایر دانشمندان ایرانی درباره ی بازی:

 

پیغمبر گرامی (ص) در مورد بازی با کودکان فرمود: چه خوب است که فرزندانتان در خردسالی بازیگوش و پر تلاطم باشند. حضرت محمد (ص) در حساس ترین لحظات زندگی خود با کودکان رفتاری مهربانانه داشت که این خود اهمیت بازی کودکان را در اسلام تایید می کند بو علی سینا، ابن سکویه و محمد غزالی در مورد بازی آراء مثبتی ارائه کرده اند :

 

پیاژه : پیاژه بازی ها را به سه       1ـ تمرینی           2ـ رمزی یا نمادین    3ـ با قاعده

 

تقسیم کرده و ویژگی های هر نوع را مطرح ساخته است .